Co nowego w prawie pracy w 2025 roku

Rok 2025 będzie obfitować w zmiany prawa pracy istotne zarówno z perspektywy przedsiębiorców jak i zatrudnionych. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich.

r. pr. Anna Skuza

Wzrost wynagrodzenia minimalnego

Od 1 stycznia 2025 r. płaca minimalna wzrasta do 4.666 zł brutto, co oznacza, że będzie o 366 zł wyższa w porównaniu do grudnia 2024 r. Jednocześnie, na rok 2025 przewidziana jest jedynie jednorazowa podwyżka wynagrodzenia minimalnego.

Ze wzrostem wynagrodzenia minimalnego wiąże się także m.in. wzrost dodatku za pracę w porze nocnej oraz maksymalna kwota odprawy ustawowej należnej z tytułu zwolnień grupowych. Wyższe wynagrodzenie minimalne skutkuje także wyższym odszkodowaniem z tytułu dyskryminacji lub mobbingu.

Jednocześnie od 2025 r. do 30,50 zł brutto wzrasta minimalna stawka godzinowa należna w przypadku cywilnoprawnego zatrudnienia.

Warto też pamiętać, że równolegle trwają prace nad zmianą ustawy o minimalnym wynagrodzeniu, mające na celu wdrożenie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2041 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 275 z 25.10.2022, str. 33).

Dodatkowy urlop dla rodziców wcześniaków i dzieci wymagających hospitalizacji

Rodzice dzieci urodzonych przedwcześnie lub wymagających hospitalizacji będą mieli prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Uzupełniający urlop macierzyński będzie przysługiwał bezpośrednio po zakończeniu właściwego urlopu macierzyńskiego w przypadku urodzenia dziecka:

• przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g – w wymiarze tygodnia za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu – w maksymalnym wymiarze 15 tygodni;
• po ukończeniu 28. tygodnia ciąży i przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży i z masą urodzeniową większą niż 1000 g – w wymiarze tygodnia za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu – w maksymalnym wymiarze 8 tygodni;
• po ukończeniu 37. tygodnia ciąży i jego pobytu w szpitalu, pod warunkiem że pobyt dziecka w szpitalu po porodzie będzie wynosił co najmniej 2 kolejne dni, przy czym pierwszy z tych dni będzie przypadał w okresie od 5. Do 28. dnia po porodzie – w maksymalnym wymiarze 8 tygodni.

Uzupełniający urlop macierzyński będzie udzielany jednorazowo na wniosek rodzica w terminie nie krótszym niż 21 dni przed zakończeniem korzystania z urlopu macierzyńskiego. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek. Do wniosku powinno zostać dołączone zaświadczenie ze szpitala potwierdzające wystąpienie okoliczności warunkujących prawdo do uzupełaniającego urlopu macierzyńskiego i jego wysokości.

Rodzice przebywający na uzupełniającym urlopie macierzyńskim będą podlegali ochronie przed zwolnieniem analogicznie jak w przypadku właściwego urlopu macierzyńskiego. Będą również uprawnieni do zasiłku macierzyńskiego w wysokości 100% podstawy wymiaru.

Nowe rozwiązania wchodzą w życie od dnia 19 marca 2025 r.

Wolna Wigilia

W dniu 1 lutego 2025 r. wejdzie w życie nowelizacja ustawy o dniach wolnych od pracy, ustanawiająca Wigilię Bożego Narodzenia dniem wolnym. Pierwsza ustawowo wolna Wigilia będzie zatem już w tym roku.

Zmiana liczby świąt wpłynie na zmianę współczynnika do obliczania ekwiwalentu za urlop. W styczniu wynosi on 20,83. Począwszy od 1 lutego wyniesie 20,75.

Wyższe dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego

Począwszy od 1 stycznia 2025 r. dofinansowanie do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych wynosić będzie:

• 2.760 zł – w przypadku osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności (dotychczas 2.400 zł);
• 1.550 zł – w przypadku osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (dotychczas 1.350 zł);
• 575 zł – w przypadku osób z lekkim stopniem niepełnosprawności (dotychczas 500 zł).

W przypadku osób z orzeczoną chorobą psychiczną, upośledzeniem umysłowym, całościowym zaburzeniem rozwojowym lub epilepsją oraz niewidomych, powyższe kwoty podlegają dodatkowo zwiększeniu o:

• 1.380 zł w przypadku znacznego stopnia niepełnosprawności (dotychczas 1.200 zł);
• 1.035 zł w przypadku umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (dotychczas 900 zł); oraz
• 690 zł w przypadku lekkiego stopnia niepełnosprawności (dotychczas 600 zł).

Wyższe składki do ZUS

W 2025 r. składki na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących firmę i niekorzystających z preferencji (pełne składki) wyniosą 1.773,96 zł miesięcznie (z uwzględnieniem składki chorobowej, a bez składki zdrowotnej).

Dalsze zmiany

W 2025 r. należy liczyć się jeszcze z dalszymi zmianami regulacji w obszarze prawa pracy. Prace trwają m.in. nad:

zmianą zasad legalizacji pracy cudzoziemców. Celem zmian jest przede wszystkim uproszczenie procedury w tym przedmiocie. Zgodnie z pierwotną wersją projektu nowe przepisy miały wejść w życie z początkiem tego roku. Jednak ostatecznie projekt ustawy w tym przedmiocie trafił do Sejmu dopiero na początku stycznia tego roku.

Nad projektem ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, której celem jest realizacja jednego z kamieni milowych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO) poprzez dostosowanie rozwiązań systemowych do obecnych potrzeb rynku pracy. Projekt wpłynął do Sejmu na początku stycznia
projektem ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, która ma przede wszystkim na celu uproszczenie procedury negocjowania treści i rejestrowania układów. Zgodnie z projektem nowe przepisy miały wejść w życie z początkiem tego roku, jednak do dnia dzisiejszego nie trafiły one jeszcze pod obrady Sejmu. Nad projektem zmian do Kodeksu pracy wprowadzających zasadę doliczania zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych do stażu pracy. Podobnie jak w przypadku nowych przepisów o układach zbiorowych, nowelizacja w tym zakresie nie trafiła jeszcze do Sejmu.

Zapowiadane jest również wyposażenie Państwowej Inspekcji Pracy w uprawnienie do reklasyfikacji umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Obecnie inspektorzy pracy uprawnieni są do występowania do sądu z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy na rzecz indywidualnych zatrudnionych. Jednak rzadko z niego korzystają w praktyce. Potwierdzają to oficjalne statystyki przedstawionych przez PIP, z których wynika, że w 2023 r. zostały w całym kraju wytoczone przez PIP zaledwie 52 powództwa. W myśl rozważanych zmian inspekcja zyskałaby prawo do dokonywania reklasyfikacji w drodze decyzji administracyjnej.

Ponadto, 13 stycznia zostały opublikowane założenia do nowelizacji Kodeksu pracy w zakresie instytucji mobbingu i molestowania. Planowane zmiany zmierzają w kierunku uproszczenia samej definicji pojęć molestowania i mobbingu oraz konkretyzację tych obszarów, które zostały zidentyfikowane, jako generujące niejasności i problemy praktyczne. Ponadto, wzrosnąć ma nacisk na funkcję kompensacyjna i odstraszającą nowych regulacji. Planowane jest również rozszerzenie treści regulaminu pracy (obwieszczenia) o kwestie związane z przeciwdziałaniem dyskryminacji, mobbingowi i innym formom naruszenia dóbr osobistych pracownika.